Wat vindt Elies Steyger, hoogleraar Europees bestuursrecht, aanbestedingsdeskundige en advocaat te Den Bosch?

Haar band met het spoor:
“Ik ben geen fanatieke spoorreiziger. Als ik naar een afspraak of naar mijn werk moet en verwacht in de file terecht te komen, dan stap ik in de trein. Wat dat betreft ben ik blij dat we goed openbaar vervoer hebben in Nederland. Dat moet ook zo blijven. Het mag niet zo zijn dat het zo fout gaat als bij het streekvervoer met de bus is gebeurd. Ik kijk vanuit mijn woning in Den Bosch uit op de garage van de streekbussen, en we hebben daar een paar jaar lang echt heel slechte bussen gehad. Dat had te maken met een mislukte aanbesteding, waardoor er een tijd lang geen kwalitatief goed materieel was. Inmiddels is dat veranderd, maar het is toch niets als het personeel tijdenlang met slecht materieel moet werken. Dat zijn hele slechte arbeidomstandigheden.”

‘Ik pleit voor een écht objectieve evaluatie over wat de aanbestedingen in de publieke sector ons tot nu toe hebben gebracht’

Haar band met NS:
“Ik heb niets tegen aanbesteden in het algemeen. Alleen moet je er in de publieke sector voorzichtig mee omgaan. Men wil een aantal publieke sectoren liberaliseren en daar marktwerking introduceren. Aanbesteding van de concessies is daar een onderdeel van. Dat hoeft niet altijd fout te gaan. De liberalisering van telecomsector heeft echt veel goeds gebracht. Maar dat was een nieuwe markt waar concurrentie ook echt ontstond. NS klaart al jaren een goede klus op het spoor. Het idee dat het allemaal goedkoper en efficiënter kan valt nog te bezien. Het kan ten slotte ook ten koste gaan van de kwaliteit. Als je de kwaliteit wilt handhaven, dan moet je daar iets aan doen, bijvoorbeeld minimumvoorschriften op het gebied van kwaliteit vastleggen. Anders neem je het risico dat je de werknemers als zwijgend arbeidsmiddel gaat zien en dat je naar believen kunt besparen op hun lonen. Maar dan krijg je situaties zoals bij het busvervoer, en dat willen we niet. Maar ja, minimumvoorschriften gaan natuurlijk wel ten koste van de mogelijkheden om te concurreren. Daarnaast wordt vergeten dat aanbesteding een hele dure activiteit is, ook maatschappelijk gezien. Alle kosten die gemaakt worden, zowel door de overheid maar ook door de aanbieders. En dan vaak nog de procedures achteraf. Dat wordt nog wel eens onderschat. Bovendien is aanbesteding strikt genomen niet verplicht. De Europese verordening personenvervoer laat de lidstaat kiezen of het spoorvervoer moet worden aanbesteed. Tot dusver bevat de Nederlandse wet geen verplichting tot aanbesteding van het spoor. Nu die keuze toch bestaat zouden we een écht objectieve evaluatie moeten doen van de voor- en nadelen van aanbesteden in de publieke sector. Als daar uitkomt dat we problemen op voorhand kunnen ondervangen, dan is aanbesteden wat mij betreft prima. En als dat niet zo is, dan niet. Dan is er in ieder geval een evenwichtige afweging gemaakt.”